vnch_khongquan.jpg

Liệt sĩ

Liệt sĩ, người hy sinh tính mạng cho một mục tiêu cao cả, là phổ biến cho mọi nền văn hóa hiện đại. Xã hội thường tự hào để hoan nghênh sự hy sinh của các liệt sĩ, họ thường sống mãi trong tinh thần của nhiều người.

Tuy nhiên, cụm từ “liệt sĩ” là một khái niệm rất khó định nghĩa, chứ đừng nói đến việc phân biệt với chủ nghĩa anh hùng đơn giản, bởi vì việc thăng hoa của một vị liệt sĩ nằm trong mắt của người suy nghĩ và đối diện với sự hy sinh to lớn của vị liệt sĩ đó, cũng như trong logic của một định nghĩa chính xác về cụm từ nầy. Tuy nhiên, mọi người đều đồng ý rằng các liệt sĩ thường tồn tại trong tư duy tập thể của xã hội và một số hành vi hy sinh nhất định có thể được gọi là “liệt sĩ” một cách hợp pháp. Từ “liệt sĩ” gán ý nghĩa cho cái chết, biến sự hy sinh thành một hành động lựa chọn và mục đích của việc hy sinh ấy có thể được ghi nhớ, trân trọng và, nếu cần, được mô phỏng bởi các thế hệ sau . 

Sự phức tạp của cụm từ “liệt sĩ” thường được nghiên cứu tốt nhất từ ba quan điểm về lịch sử, xã hội học và tâm lý học. Cần quan sát theo nhiều quan điểm về khái niệm nầy là bởi vì khái niệm nầy không cố định, nhưng là một quá trình với nhiều phát triển và thay đổi theo thời gian, đòi hỏi sự tương tác trong các quan điểm khác nhau khi vị liệt sĩ đã cố gắng thay đổi quyền lực và đạo đức cấu trúc của xã hội, và đặt ra những câu hỏi về động lực có thể nằm ngoài cả lịch sử và xã hội hiện tại.

Anh hùng liệt sĩ trong lịch sử

Mẫu số chung trong tất cả các vị liệt sĩ (từ này bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp, có nghĩa là “làm chứng” hoặc “chứng thực”) là vị liệt sĩ, khi chứng thực đức tin của mình, chết vì một mục đích cao cả. Điều cần thiết cho hầu hết các định nghĩa về liệt sĩ là hai đặc điểm khác. Thứ nhất, liệt sĩ phải có sự lựa chọn; họ lựa chọn để chết. Thứ hai, họ không thể là nạn nhân bất lực của tình huống. Họ phải cảm thấy rằng cái chết là cần thiết cho sự thật, cho sự công bình, và cho niềm tin của họ. Sự hy sinh của họ không thể chỉ đơn giản là vấn đề riêng tư. Như nhà phân tâm học Erik Erikson đã nói về Mahatma Gandhi, thật dễ dàng “giết và bị giết”; cái khó là “làm cho cái chết của một người được sống mãi” trong tâm hồn của một dân tộc.

Giải thích xã hội học

Liệt sĩ hiếm khi xuất hiện đơn lẻ. Họ là một cấu thành của xã hội. Liệt sĩ thường là phát xuất từ một xu hướng, một hiện tượng xã hội. Họ có thể đại diện cho một mục tiêu lớn hơn nhiều so với cá nhân họ. Họ rút ra sức mạnh từ một bản sắc tập thể và đại diện cho sự phân chia văn hóa nghiêm trọng trong xã hội. Trái ngược với anh hùng, mà thường là cấu thành từ một xã hội đồng thuận, nơi chất lượng và giá trị của hành động anh hùng là không hề gây ra tranh cãi. Liệt sĩ là cấu thành của một xã hội có chiến tranh với chính nó. Các xã hội như vậy không thể đồng ý liệu cái chết của vị Liệt sĩ nên được ca ngợi là phục vụ cao nhất có thể được. Các xã hội không ổn định trải qua sự thay đổi văn hóa, kinh tế và chính trị đặc biệt có khả năng tạo ra các vị liệt sĩ.

Phỏng đoán tâm lý của việc hy sinh

Các vị Liệt sĩ thường quyết tâm hy sinh mạng sống của mình cho mục đích cao hơn.  Họ thường là những người tự xưng là người sở hữu sự thật, có thể là họ sở hữu sự thật về xã hội, chính trị hoặc tôn giáo. Họ có thể không chấp nhận sự bất công trong xã hội hiện tại và chính vì vậy, họ sẵn sàng hy sinh mạng sống của mình cho một mục đích cao hơn đi kèm với sự sẵn sàng bình đẳng để hy sinh.

Tác động của Liệt sĩ

Liệt sĩ có thể là một biểu tượng bùng nổ về chính trị và tinh thần. Không có gì đáng tin cậy hơn cho sự thật của thông điệp của vị Liệt sĩ hơn là cảnh tượng người ấy sẵn sàng chết vì nó. Câu chuyện bất tận về sự đau khổ và hy sinh của các Liệt sĩ trong quá khứ có thể là một động lực mạnh mẽ để hướng dẫn hành động trong tương lai.

Tiến sĩ Phạm Đình Bá- đại học Toronto, Canada

 Nguồn:

Encyclopedia of Death and Dying. http://www.deathreference.com/Ke-Ma/Martyrs.html

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s