Ảnh: https://blog.csiro.au/
Ảnh: https://blog.csiro.au/

Kể từ khi biến đổi khí hậu trở thành mối quan tâm của các nhà hoạch định chính sách và rất nhiều người dân, trọng tâm của cuộc tranh luận công khai chủ yếu là tìm cách  giảm thiểu mức độ xấu đi của biến đổi khí hậu, thí dụ như hạn chế khí thải nhà kính và chuyển sang năng lượng tái tạo. Những nỗ lực đó phải tiếp tục nếu chúng ta hy vọng giữ cho hành tinh này còn có thể ở được cho con người (1). Nhưng đây cũng là lúc để thừa nhận rằng, bất kể chúng ta làm gì, một số biện pháp thay đổi khí hậu vẫn ở đây. Chúng ta hiện tại phải đối mặt với việc tìm cách thích nghi, hoặc diệt vong của nhiều người, nhiều vùng sống của chúng ta.

Úc đã trải qua ngày nóng nhất trong kỷ lục vào ngày 18 tháng 12 năm 2019, với nhiệt độ thiêu đốt 40,9 độ C (105,6 độ F). Nhiệt độ cực cao và hạn hán tạo ra nhiều rừng khô với nhiên liệu tự nhiên dễ gây cháy (2). Cường độ và tần suất của các vụ cháy rừng tăng cao phù hợp với dự đoán của các nhà khoa học về một thế giới với nhiệt độ toàn cầu tăng cao, nóng hơn. Hàng chục đám cháy rừng bùng phát ở New South Wales, Australia vào tháng 11 và nhanh chóng lan rộng ra toàn bộ lục địa để trở thành một trong những vụ tàn phá từ thiên tai kinh khủng nhất. Một khu vực rộng gấp đôi vùng đồng bằng sông Hồng (gần ¾ đồng bằng sông Cửu Long), đã bị đốt cháy. Ít nhất 18 người đã chết, và nhiều người mất tích. Hơn 1.000 ngôi nhà đã bị phá hủy, hàng trăm người bị thiệt hại. 

Trong những ngày cuối năm 2019, các vùng cháy lan tỏa rộng hơn khiến hàng ngàn người buộc phải di cư tìm nơi trú ẩn trên các bãi biển trên khắp New South Wales và Victoria ở Úc. Hơn 100 đám cháy vẫn đang cháy tiếp tục khi bạn đọc bài nầy.

Ngày 1 tháng 1 2020, lũ quét (flash flood) ở thủ đô Jakarta của Indonesia và các thị trấn lân cận đã giết chết 43 người và buộc gần 400.000 người phải rời bỏ nhà cửa. Ít nhất 182 khu phố đã bị nhấn chìm trong khu vực lớn hơn của thành phố (3). Các nhân viên cấp cứu vẫn tìm thấy nhiều thi thể hơn sau khi nước lũ rút dần. 

Thủ đô Jakarta của Indonesia là nơi sinh sống của 10 triệu người nhưng đây cũng là một trong những thành phố chìm xuống nước nhanh nhất thế giới (4). Theo dự toán của các nhà nghiên cứu, phần lớn của Jakarta có thể bị nhấn chìm hoàn toàn vào năm 2050. Jakarta nằm trên vùng đất đầm lầy của biển Java. Jakarta có 13 con sông chảy qua thành phố nầy. Vì vậy, không có gì đáng ngạc nhiên khi lũ lụt xảy ra thường xuyên ở Jakarta và theo các chuyên gia, lụt lội càng ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn. Nhưng không phải dân Jakarta phải lo về những trận lụt khủng khiếp, thành phố rộng lớn này thực sự đang chìm xuồng.

Vào tháng 8 năm 2019, Tổng thống Indonesia, ông Joko Widodo đã tuyên bố thủ đô quốc gia sẽ di chuyển từ Jakarta, trên đảo Java, đến tỉnh East Kalimantan, trên đảo Borneo (5). Kế hoạch sẽ chứng kiến các chức năng hành chính của chính phủ, được chuyển từ Jakarta đến một thành phố chưa được xây dựng ở Kalimantan, cách đó hơn 1.000 km. Đây là một kế hoạch đã được đề xuất bởi các tổng thống Indonesia khác nhau trong nhiều thập kỷ, nhưng có vẻ như động thái cuối cùng sẽ thực sự xảy ra. Ông Widodo cho biết chính phủ sẽ chuẩn bị một dự luật để được Hạ viện xem xét. Nếu được phê duyệt, việc xây dựng thủ đô mới có thể bắt đầu vào năm tới.

Ở đồng bằng sông Cửu Long, các nghiên cứu đã ước tính khoảng 12 triệu người sẽ phải di cư khỏi các vùng bị chìm xuồng trong vòng 50 năm tới (6). Một nhóm các nhà địa lý học tại Đại học Utrecht ở Hà Lan đã đi đến kết luận này sau khi phân tích dữ liệu từ các phép đo địa hình trên mặt đất. Các dữ liệu nầy bị chính phủ Việt Nam giữ bí mật cho đến thời gian gần đây khi nhóm nghiên cứu nầy có thể truy cập được. Phân tích mới, được công bố vào tháng 8 năm 2019 trên tạp chí Nature Communications, cho thấy độ cao của sông Mê Kông trên mực nước biển trung bình chỉ 0,8 mét, thấp hơn gần hai mét so với ước tính thường được trích dẫn trước đây, khi mà chính phủ Việt Nam đã giữ bí mật các dữ liệu từ các phép đo địa hình trên mặt đất.

Cho đến nay, độc tài độc đảng ở Việt Nam đã tỏ ra thụ động trước nguy cơ mà 21,49 triệu cư dân miền đồng bằng sông Cửu Long sẽ phải đối đầu. Nhà nước vẫn chủ yếu phụ thuộc vào các nguồn tài trợ quốc tế để thực hiện các dự án quản lý môi trường (7). Cho đến nay, kế hoạch đồng bằng sông Cửu Long đã thu hút khoản vay 310 triệu đô la ban đầu từ Ngân hàng Thế giới. Các phần thứ hai và thứ ba của khoản vay với số tiền tương tự dự kiến vào năm 2030. Tổng số khoản vay nầy là dưới 1 tỷ đô la cho đến năm 2030. Để dễ so sánh, thất thoát ngoại tệ từ Việt Nam ra nước ngoài, chủ yếu là Mỹ và Châu Âu, trung bình mỗi năm khoảng 10,6 tỉ đô la. Thất thoát trung mỗi năm nầy đã xảy ra liên tục từ 2006 đến 2015, và rất có thể vẫn tiếp tục cho đến cuối năm 2019 (8).

Ai sẽ đứng lên lãnh đạo toàn dân để chuẩn bị cho những tác động không thể tránh khỏi của biến đổi khí hậu, khi giai cấp cao của đảng và nhà nước đã chuẩn bị và đã có nhà đất gia đình tùy tùng ở Mỹ và Âu Châu? 

Tiến sĩ Phạm Đình Bá- đại học Toronto, Canada
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết thể hiện quan điểm của Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam.

Tham khảo:

Số 1. https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2019-12-10/adapt-or-perish

Số 2.  https://www.theverge.com/2020/1/3/21048891/australia-wildfires-koalas-climate-change-bushfires-deaths-animals-damage

Số 3. https://www.euronews.com/2020/01/02/at-least-20-people-killed-in-deadly-monsoon-floods-in-jakarta

Số 4. https://www.bbc.com/news/world-asia-44636934

Số 5. https://www.theguardian.com/world/2019/aug/27/why-is-indonesia-moving-its-capital-city-everything-you-need-to-know

Số 6. https://www.scientificamerican.com/article/new-elevation-measure-shows-climate-change-could-quickly-swamp-the-mekong-delta/

Số 7. Chris Seijger, Vo Thi Minh Hoang, Gerardo van Halsema, Wim Douven, Andrew Wyatt. Do strategic delta plans get implemented? The case of the Mekong Delta Plan. Regional Environmental Change 2019.

Số 8. https://nghiepdoanbaochi.org/2019/10/11/bai-nghien-cuu-uu-tien-ve-tuong-lai-dat-nuoc-co-dung-khong/

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s