Nguyễn Quang Duy

Chính sách liên tục thay đổi, nội bộ các đảng chính trị liên tục bất đồng, các đảng chính trị liên tục tranh cãi, luận tội, truất phế, là đặc tính nổi bật trong sinh hoạt chính trị tại Hoa Kỳ.

Vậy tại sao nhiều người vẫn tin tưởng vào thể chế tự do và xem nền dân chủ Mỹ như một mẫu mực chính trị tiến bộ nhất thế giới?

 

Chủ quyền thuộc về toàn dân

Nước Mỹ thành lập từ 13 thuộc địa Anh Quốc, nên ngay từ thời lập quốc người Mỹ đã lo ngại quyền lực chính trị bị tóm thâu vào tay 1 cá nhân, 1 nhóm chính trị gia, 1 tiểu bang lớn đông dân hay 1 đa số quá bán ủng hộ độc tài.

Vì thế Bản Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ nêu rõ mọi người phải được bình đẳng và có quyền được sống, được tự do và được hạnh phúc.

Các nhà lập quốc Mỹ xây dựng một Hiến pháp với nguyên tắc chủ quyền thuộc về toàn dân, chính phủ chỉ được làm những điều người dân cho phép.

Người dân cho phép Tổng thống đại diện cho quốc gia, Thượng viện đại diện cho tiểu bang và Hạ Viện đại diện cho cử tri quận hạt.

Chính phủ trung ương với 3 nhánh có thẩm quyền và chức năng rõ rệt: Quốc Hội làm luật, Tư pháp giải thích luật và Hành Pháp thi hành luật. Mọi đạo luật phải được cả Thượng viện và Hạ Viện thông qua và đồng thời phải được Tổng thống ký ban hành.

Ba nhánh vừa độc lập với nhau, vừa kiểm soát và cân bằng quyền lực cho nhau. Vì thế ngay chính Tổng thống cũng bị luận tội và có thể bị truất phế.

Mỗi tiểu bang có cơ quan Lập pháp, Tư pháp và Hành pháp riêng để quản trị những vấn đề thuộc thẩm quyền và chức năng của tiểu bang.

Nói tóm lại thể chế chính trị Mỹ chặt chẽ đến độ không thể phát sinh độc tài, cũng như tối thiểu được nạn lạm dụng quyền lực và tham nhũng.

Toàn dân chính trị

Chức vụ Tổng thống và Phó Tổng thống do Cử tri đoàn từ các tiểu bang bầu lên.

Mỗi tiểu bang có số đại cử tri bằng với số dân biểu và nghị sĩ tiểu bang cộng lại. Việc bầu chọn các đại cử tri tuỳ thuộc mỗi tiểu bang, vì thế tại nhiều tiểu bang các đảng chính trị phải cạnh tranh từng lá phiếu.

Các đảng chính trị phải vận dụng chiến thuật và chiến lược tranh cử vừa sáng tạo vừa thích hợp nhất để thu hút cử tri đi bầu và bầu cho ứng cử viên đảng mình.

Người Mỹ ngay từ khi còn bé ở gia đình đã được khuyến khích tranh luận chính trị, khi lớn lên thường hiểu rõ quyền hạn và nghĩa vụ chính trị, nên thường rất tích cực tham gia tranh luận chính trị và thực hiện quyền chính trị.

Chính phủ hay Quốc hội không được phép lập ra cơ quan tuyên truyền cho đường lối chính sách.

Truyền thông báo chí tự do và tư nhân quảng bá bầu cử một cách rầm rộ tạo một bầu không khí tranh cử nhộn nhịp khác xa với thế giới.

Chính trị Mỹ có thể được xem là một nền chính trị được toàn dân tham gia rất đáng để người Việt chúng ta học hỏi.

Hai đảng cùng mục đích

Cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa bắt nguồn từ đảng Dân chủ Cộng hòa (Democratic Republican Party), được hai nhà lập quốc Mỹ James Madison và Thomas Jefferson thành lập năm 1791.

Mục đích là đối lập với đảng Liên bang (Federalist Party) thuộc giới tinh hoa và quý tộc giàu có, những người muốn đề cao sức mạnh của chính phủ liên bang.

Đảng Dân chủ Cộng hòa ủng hộ quyền của các tiểu bang, ưu tiên hỗ trợ cho nông dân và giới lao động thành thị.

Khi nắm được chính quyền, đảng Dân chủ Cộng hòa lại bị chia thành hai đảng Dân Chủ và đảng Whig. Đảng Whig đổi thành đảng Cộng hòa với chủ trương xóa bỏ chế độ nô lệ.

Năm 1860, Tổng thống Cộng Hòa đầu tiên Abraham Lincoln đắc cử và chiến thắng trong cuộc nội chiến Bắc Nam.

Tổng thống Lincoln tái lập hòa bình, thực hiện hòa giải và hòa hợp với mục đích tạo ra một chính quyền của dân, do dân và vì dân.

Từ đó cả hai đảng Cộng Hòa và đảng Dân chủ đều có chung mục đích là cạnh tranh để thành lập một chính quyền của dân, do dân và vì dân.

Lưỡng đảng tranh quyền

Nhờ có chung mục đích cả hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ chấp nhận tồn tại nhiều khuynh hướng khác nhau, dễ dàng chấp nhận thành viên thay đổi chính kiến và cả việc thay đổi đảng.

Cả hai đảng thật ra bao gồm hằng ngàn tổ chức chính trị, kinh doanh, tín ngưỡng, nghiệp đoàn, dân sự và phong trào xã hội lớn nhỏ cùng hằng chục triệu đảng viên cá nhân không tham gia tổ chức.

Cả hai đảng không có bất kỳ cơ quan nào kiểm tra lý lịch, hoạt động hay quan điểm chính trị của đảng viên.

Đảng viên không có bất kỳ tư lợi, nghĩa vụ hay bó buộc nào liên quan đến đảng mình tham dự, chỉ cần ghi danh là có quyền bầu đại diện đảng trong cuộc bầu cử sơ bộ.

Lãnh đạo đảng là những chính trị gia thắng cử như Tổng Thống, Thống Đốc, lãnh đạo đảng ở Thượng Viện và Hạ Viện liên bang và tiểu bang.

Ở cấp tiểu bang các Uỷ Ban của đảng sẽ chịu trách nhiệm gây quỹ, tổ chức tranh cử và bầu cử sơ bộ.

Các Ủy Ban không có quyền ngăn cản người ra tranh cử ngay cả khi người ấy bất đồng quan điểm với đa số trong đảng hay công khai chống lại các mục tiêu của đảng.

Ứng cử viên phải tự đưa ra chương trình hành động, tự xây dựng nhóm tham mưu và tự vận động các cử tri đảng viên trong các cuộc bầu cử sơ bộ.

Quyết định ai đại diện đảng ra tranh cử Tổng thống và Phó Tổng Thống chủ yếu thuộc về cử tri đoàn của các tiểu bang tham dự Đại hội đảng.

Tất cả chính trị gia đều phải qua cuộc bầu cử sơ bộ. Chính trị gia thắng cử sẽ được Ủy Ban vận động hỗ trợ tranh cử với các đảng khác.

Bằng cách công khai tranh luận chính sách các chính trị gia lôi cuốn các nhóm nhỏ và cá nhân gia nhập đảng, xây dựng sức mạnh chiến thắng đối phương.

Chương trình hành động hay Cương lĩnh chính trị của mỗi đảng được đại biểu các tiểu bang soạn thảo và thông qua trong Đại hội đảng tổ chức mỗi bốn năm, vì thế chính sách đảng luôn luôn thay đổi, thậm chí thay đổi cả chiến lược quốc gia.

Quyết định ai thắng cử Tổng thống và Phó Tổng thống lãnh đạo quốc gia sẽ thuộc về Cử tri đoàn.

Nhờ hệ thống tranh cử này Tổng thống Mỹ chọn đều là những người thật sự tài giỏi và đều thích ứng với thời cuộc trong và ngoài nước Mỹ.

Nhưng như đã trình bày bên trên quyền lực của Tổng thống bị giới hạn rất nhiều, họ làm được gì thì còn tùy thuộc vào thế mạnh mà cử tri ban cho ở Thượng Viện và Hạ Viện.

Học được gì?

Xã hội Mỹ là xã hội tự do, đa văn hóa, đa nguyên, đa đảng chính nhờ nền tảng chủ quyền thuộc về toàn dân và cách sinh hoạt toàn dân chính trị người Mỹ không bị ràng buộc bởi ý thức hệ, không cực đoan chính trị, dễ đồng thuận, dễ thỏa hiệp và rất thực dụng.

Chính sách liên tục thay đổi, nội bộ các đảng chính trị liên tục bất đồng, các đảng chính trị liên tục tranh cãi, luận tội, truất phế, tất cả những xáo trộn chính trị đều đã được các nhà lập quốc Mỹ nghĩ tới khi xây dựng thể chế chính trị tự do, 250 năm về trước, và trở thành một giá trị dân chủ của nền chính trị Hoa Kỳ.

Mục đích chung của cả hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ là cạnh tranh để thành lập chính quyền của dân, do dân và vì dân.

160 năm đã qua mục đích này không hề thay đổi, nhờ vậy dân Mỹ ngày càng giàu hơn, nước Mỹ càng ngày càng mạnh lên.

Từ 13 thuộc địa bị phân hóa bởi chiến tranh Nam Bắc, Hoa Kỳ trở thành một cường quốc số 1 trên thế giới và giữ vững vị thế cho đến nay. Vì thế chính trị Mỹ được nhiều người xem là tiến bộ và dân chủ nhất thế giới.

Sau biến cố 30/4/1975, nước Mỹ trở thành quốc gia định cư của 3 triệu người Việt tự do.

Nhiều người Mỹ gốc Việt đã trở thành dân cử liên bang, tiểu bang và địa phương, nhiều tướng lãnh quân đội, nhiều công chức cao cấp và nhiều người thành đạt luôn hướng về bên kia Thái Bình Dương mong mỏi một ngày Việt Nam có tự do.

Rút tỉa những ưu điểm và kinh nghiệm của Hoa Kỳ sẽ giúp Việt Nam tự do sớm vượt qua những khó khăn ban đầu xây dựng một thể chế chính trị lưỡng đảng tranh quyền tân tiến như Mỹ và nhiều quốc gia khác trên thế giới.

Nguyễn Quang Duy

Melbourne, Úc Đại Lợi

17/10/2019

10 thoughts on “Vì sao chính trị Mỹ tiến bộ nhất thế giới?

  1. Mô hình chính trị nào cũng phải được xây dựng trên một Nền Tảng Dân Trí Tiến Bộ .!!!/ Dân Tộc nào cũng có Bản Sắc riêng và được tích luỹ bền vững trong đời sống của Xã Hội Dân Sự .!!!/ Đặc biệt xã hội Dân Sự nào cũng Tiềm Ẩn những Giá Trị Tinh Hoa của Dân Tộc mình .!!!/ Khi xã hội Dân Sự được Tôn Trọng như ở Mỹ thì mọi sinh hoạt Chính Tri sẽ được Giới Bình Dân tham gia một cách Lành Mạnh .!!!/ Hiện nay tại VN thể chế toàn trị coi Dân Chúng là Lực Lượng Phản Động .???/ Kỳ Thị như vậy là một Sai Lầm chết người đấy .!!!

    Số lượt thích

  2. Đây là đề tài hay và cần có những chuyên sâu .. Về kinh tế chính trị xã hội tôn giáo cấu trúc nhà nước và hệ thống Đảng cầm quyền. Một đất nước có tượng đài tự do… Khi đặt chân đến nước cờ hoa Bác Hồ có bài viết : những gì đang xảy ra dưới chân tượng đài tự do :nạn phân biệt chủng tộc và đảng 3K. Hoành hành… Nhưng nay thì khác

    Số lượt thích

  3. Nói theo cách của các cái loa xứ nhà lâu nay thì chính trị của bọn trùm tư bản Mỹ tiến bộ như vậy là vì chúng nó liên tục “giẫy chết” không ngưng nghỉ, liên tục nghĩ ra các thủ đoạn tinh vi là tự do dân chủ để bóc lột nhân dân Mỹ, và đồng thời tạo nên một đế quốc đầu sỏ hung hăng đi “can thiệp”, truyền bá kinh tế thị trường của đám tư bản cá mập ra khắp thế giới. 😀😀😀

    Số lượt thích

  4. Sau nhiều năm nhìn nhận thế giới quan đã thays rõ càng tự do càng chia tách làm luật và thi hành luật tách bạch thì càng gàn tới dân chủ, tuyển chọn LĐ cso nhất nước T thống phải do dân cử thì tự do.
    Chế độ XHXN thực ra là tiến bộ nhưng nó phải đi đúng hành trình sau khi chủ nghĩa tư bản phát triển đến mức cso nhát chuyển thành CN đế quốc thì XNCS mới phát huy được quyền của nó.
    Nay VN chưa đủ đ k thì chỉ làm lợi cho một số người.
    Hãy nhìn lại tổng thể ác nước XHCN.
    Châu âu là do LX áp đặt nên họ tự phá bỏ cùm áo đặt.
    Còn LX đầy đủ cơ chế nhưng do hàng ngũ cán bộ xa dân quan liêu mệnh lệnh, áp đặt nhiều thống khổ lên ND.
    Đến khi gặp khó khăn là tự tan vỡ.
    VN nhờ sự đoàn kết toàn dân hiểu thấu nước VN là một nên dân đã đưa Mỹ rời VN để có độc lập tự do.
    Nhưng hàng ngũ cầm quyền đã không làm đúng tats cả những điều bác Hhoof muốn là tự do dân chủ, đi theo đường lối riêng biệt xa cách con đường thế giới nên cố giữ và hèn với giặc ác với dân chỉ để giữ địa vị của mình.
    Thế nên
    1 là thay đổi theo hướng hàng pháp, luật pháp tiên tiến cụ thể như Mỹ. Hy vọng thay đổi.
    2 Nếu không thay đổi không thể giữ Đảng trị vì đường lối sai nhưng người LĐ không nhìn ra.
    Dựa vào thế lực bên ngoài thì ông Phan chu Trinh đã hy vọng dựa vào Nhật. Bây giờ ban LĐ VN cũng đang dựa vào kẻ phương bắc lại là kẻ thù truyền kiếp giữ nhà hộ…
    Có nhà chính trị đã nói: Như vậy là đuổi báo cửa trước rước hổ cửa sau ( nội dung giống thế chữ có thể thay đổi chút).
    Vậy cần thay đổi nếu không con giun xéo lắm cũng quằn sẽ có nhân vật minh chủ thay thế hàng ngũ LĐ này

    Số lượt thích

    1. Son Nguyen Ngoc Bạn mới nhìn thấy hiện tượng bề ngoài và suy luận dựa trên hiện tượng chứ chưa nhìn ra bản chất và có phần dựa vào lý lẽ của Marx – người cũng đã lấy hiện tượng phiến diện để quy làm bản chất. Có rất nhiều mâu thuẫn trong lập luận kiểu này. Ví dụ:
      1. cnxh đã tuyên bố không đội trời chung với cntb thi sao lại xây dựng cntb rồi tước đoạt thành quả của cntb để xây dựng cncs? Sau khi tước đoạt thành quả của cntb để xây dựng cncs tức là phá cái móng nhà để lấy gạch xây cái nóc nhà thì ý tưởng xây nóc nhà có thực hiện được nữa không? (Kiểu phá dàn mướp để lấy lối đem tre vào sửa dàn mướp của cha con ông cháu nhà Bờm)
      2. Thật ra cái gọi là chủ nghĩa A, chủ nghĩa B… thực chất chỉ là quan điểm đường lối về phát triển kinh tế – xã hội mà mỗi quốc gia lựa chọn cho mình. Quan điểm đó có thể đúng, có thể sai… cũng giống như cùng một bài toán nhưng trong lớp học có anh thì giải đúng, có anh lại giải sai vậy. Và khi giải sai thi anh phải làm gì? Sửa sai, xé bỏ bài làm sai đó và làm lại từ đầu hay giữ nguyên và cố gắng bao biện, giải thích này nọ? Hay “cấu” (copy) cái kết quả đúng của thằng bạn học ngồi bên đem gắn vào lời giải sai của mình rồi cãi cùn là mình cũng… làm bài đúng?
      3. Về cái gọi là “cnxh” , mấy năm trước trên trang fb cá nhân của anh Trần Quốc Quân (một cựu quan chức của Tổng Cục Thống Kê từ thập niên198x, có trình độ thật, bằng cấp thật nay đã định cư ở nước ngoài) có share lại một câu chuyện làm ví dụ về cái đặc trưng cốt yếu của cnxh : kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể cào bằng.
      Nội dung có đại ý như sau:
      Trong một lớp học tại một trường đại học khá nổi tiếng ở Mỹ, tất cả sinh viên của lớp này đều có chung quan điểm rằng: cnxh chính là mô hình xã hội công băng và tuyệt vời nhất. Nhưng ông giáo sư thì không đồng tình với quan điểm này, và sau một hồi tranh luận thì ông giáo sư quyết định thử áp dụng mô hình xhcn ngay trong lớp học để cho sinh viên của ông có trải nghiệm thục tế. Ngày hôm đó, sau bài thi kiểm tra năng lực của sinh viên, ông giáo sư bèn đem điểm số của cả lớp cộng lại và chia đều cho mỗi người (theo đúng lý thuyết về công bằng của cnxh), kết quả là những sinh viên xuất sắc và siêng năng thì hơi buồn, còn những sinh viên yếu kém và lười biếng thì vô cùng mừng rỡ.
      Sang lần kiểm tra tiếp theo, mọi việc vẫn lặp lại như vậy và kết quả là tổng số điểm của cả lớp đã thấp đi rõ rệt. Những người xuất sắc thì không muốn nỗ nực, vì dẫu có cố gắng thì cũng chẳng được lợi lộc gi, trong khi những người vốn đã lười biếng thì lại càng lười hơn. Đây đó đã xuất hiện những cuộc cãi vã nho nhỏ và những lời tố cáo, khiếu nại về nhau…
      Sang tới lần kiểm tra thứ 3 thì kết quả điểm thi của cả lớp đã tụt xuống thấp thê thảm một cách bất ngờ, và đã khiến cho cả lớp hết sức ngỡ ngàng sau khi họ đã bình tâm trở lại, bởi họ hiểu đây chính là kết quả được tạo ra từ quan điểm của họ.
      Khi đó ông giáo sư mới điềm đạm nói : Có những điều mà nếu chỉ nhìn trên góc độ lý thuyết thì ta tưởng đó chính là điều tuyệt vời nhất, lý tưởng nhất giống như những gì ta mong muốn. Nhưng khi bắt tay vào thực hiện trong thực tế thì hóa ra không phải vậy, bởi nó sẽ liên tục phát sinh ra những mâu thuẫn, những phi lý ngày càng trầm trọng và không thể giải quyết, làm triệt tiêu mọi động lực cần thiết cho sự phát triển và đưa tới những kết quả hết sức tồi tệ trên mọi phương diện.
      Tóm lại, những người chủ trương xây dựng cnxh / cncs , nếu như thật tâm thì là kẻ quá dốt nát, hoặc mắc bệnh thần kinh. Còn nếu đó là trò lọc lừa mị dân để bám giữ quyền lực thì là kẻ quá khốn nạn. Và dù xuất phát từ động cơ nào thì kết cục cũng sẽ đưa dân tộc tới chỗ suy vong và làm mồi ngon cho ngoại bang ăn cướp, xâu xé, diệt chủng dân tộc.

      Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s