Một sạp báo ở Thượng Hải- Trung Quốc vào năm 1947
Một sạp báo ở Thượng Hải- Trung Quốc vào năm 1947

Ngày nay không mấy ai không nói tới tình trạng bi đát của báo chí và sự xuống dốc của văn hóa, sự sa đọa của giới trí thức như là căn nguyên khiến xã hội quay cuồng, bầu không khí sinh hoạt nghẹt thở vì mánh lới, óc con buôn, việc công đi vào tình trạng giải đãi bệ rạc, cả một cảnh nát bấy phơi cái bộ mặt tang thương từ những ổ gà đầy các kiều lộ, cho đến các bàn giấy tòa soạn, công sở, học đường, xí nghiệp…

Nhưng than thở vô ích. Chỉ nhận thức được bi trạng rồi đi tìm giải pháp, để chấm dứt trạng huống kia.

Chúng tôi nghĩ rằng  báo chí học chỉ có thể mạnh mẽ hăng say hứng thú khi được hướng dẫn bởi một ý tưởng mạnh mẽ phong phú, mà ý tưởng muốn mạnh mẽ phong phú thì việc cần trước nhất là phải có một chiều hướng. Chiều hướng có được nhận thức sâu xa mới có được sự hùng mạnh và sự nhận thức càng rành rẽ thấu triệt thì sức quy tụ lôi kéo càng tăng trưởng, cho đến lúc đủ trở thành chiều hướng giáo dục cũng như văn hóa, chính trị cũng như kinh tế, nghệ thuật và cả toàn bộ lối sống. Chỉ lúc đó chúng ta mới có một phương thế tích cực đối phó với tình trạng tan nát hiện nay. Chính trong viễn tượng đó mà chúng tôi lập ra Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam để biên ra những suy tư trong các bài báo của mình.

Trong năm 2018, Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam đã tổ chức những khóa giảng và triết lý tỉ giảo về nghề báo chí cho các phóng viên trẻ. Triết lý tỉ giảo có thể đi theo hai hướng, một là bác học, hai là đường hướng. Chính sách của nghiệp đoàn đi theo lối sau. Trước hết định luận một hướng tiến, rồi lấy đó làm tiêu chuẩn để đo lường ba loại triết lý dại biểu hơn hết là hữu vi, vô vi và an vi đang phân dịnh chỗ hay chỗ dở của mỗi loại. Sau cùng đề ra một phương thức để tiến tới việc xây đắp một triết lý tổng hợp là nết triết hiện đang được người thời đại chờ mong hơn cả.

Báo chí học đang đứng trước một thời kỳ mới với những phân vân về sự khác biệt giữa triết học Tây Âu với triết Đông. Triết Đông phát xuất từ trong nhân gian ( Kinh Thi) un đúc trong lò lịch sử ( Kinh Thư và Kinh Xuân Thu) trong những mối giao liên giữa người với người ( Kinh Lễ)…Còn trái lại triết Tây đặt bên ngoài thời gian, không có lịch sử, không chú ý đến cụ thể, nên ít ăn nhập vào đời sống. Có người nói giả sử vất hết triết đi xã hội Tây âu cũng không mất mát chi cả, hay sự mất mát chỉ trong vòng hàn lâm nghĩa là chỉ liên hệ đến một số chuyên viên, một ít học sinh, sinh viên, ngoài ra trong đời sống thì học triết hay không học triết cũng thế: đằng nào cũng thiếu chủ đạo.

Với triết Đông không nói như vậy được, vì nếu vất bỏ triết lý của mình thì xã hội Viễn-Đông sẽ mất kỷ-cương, đời sống trở thành con thuyền không lái và trí thức không còn liên hệ chi với quảng đại quần chúng đã thấm nhuần triết lý nhân sinh từ nhiều ngàn xưa.

Đây là lý do đầu tiên đủ mạnh để phải lưu tâm đến triết Đông. Huống chi đứng về phương diện dân tộc mà xét, thì việc báo chí học ở Việt Nam chỉ áp dụng triết Tây thì hay chiều này dở chiều khác. Do đó, đối với các phóng viên trẻ, Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam dạy rất kỹ triết Đông cho từng phóng viên.

Làm báo khi bắt đầu thì không khó, nhưng trụ được lâu dài thì khó. Về việc làm thế nào để điều hòa tòa soạn được lâu dài trong những bối cảnh ngặt nghèo, đó là thế mạnh của minh triết Đông phương.

Triệu Hoài An.

Tổng thư ký- Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam.

 

One thought on “Báo chí học trước thách thức trong thời kỳ ngặt nghèo

  1. Triết Đông có những giá trị của triết Đông và Triết Tây có những giá trị của triết Tây. Không thể nhập nhằng được. Tây phương có nhiều triết gia hơn Đông phương. Do đó không thể cho rằng triết Tây không có lịch sử. Ở Việt Nam từ bao ngàn năm qua chỉ có một triết gia đó là triết gia Lương Kim Định. Ở Trung quốc sô lượng triết gia cũng chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Trong khi đó ở Âu châu cứ mỗi thế kỷ là có hàng trăm triết gia, hàng trăm văn hào tính từ thế kỷ I sau Công nguyên. Như vậy Triết Tây đã có một bề dày và bề dài lịch sử của nhân loại đấy nhé.
    Tôn Nữ Thóc Nâu/Dương Thị Phương Hằng

    Số lượt thích

Trả lời Dương Thị Phương Hằng Hủy trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s