Đồng bằng Sông Cửu Long sẽ bị “xóa sổ” trong 100 năm tới. Ảnh tư liệu
Đồng bằng Sông Cửu Long sẽ bị “xóa sổ” trong 100 năm tới. Ảnh tư liệu

Đảng cầm quyền độc tôn đã hứa hẹn “Độc lập, tự do, hạnh phúc” không ngừng nghĩ từ 73 năm qua. Liên hệ đến lời hứa hẹn “hạnh phúc”, bài nầy tổng hợp các dữ liệu về cuộc sống của người dân ở đồng bằng sông Cửu Long.


Cứ 1 trong mỗi 4 người dân mình sống trong nghèo đói, chỉ sống sót với khoảng 1 đô la Mỹ, hoặc 22.000 đồng mỗi ngày, theo dữ liệu vào năm 2012 trong một bài nghiên cứu mới được công bố về chi phí y tế thảm khốc ở Việt Nam (1). Đây tương đương với 23,3 (26%) triệu người Việt sống trong nghèo đói. Trong số nầy, 1,7 (2,3%) triệu người nguyên ở chuẩn không nghèo nhưng rơi vào chuẩn nghèo vì phải thanh toán một phần tiền nằm bịnh viện bằng tiền túi. Họ phải trả tiền túi vì họ không đủ điều kiện để được bảo hiểm y tế công cộng, họ không có bảo hiểm y tế tư nhân, hoặc họ có bảo hiểm nhưng bảo hiểm không đủ tran trải chi phí y tế khi họ nằm bịnh viện.

Cứ 4 trong mỗi 10 người dân sống ở đồng bằng song Cửu Long sống trong nghèo đói (1). Đây tương đương với 7,2 (41%) triệu người ở đồng bằng song Cửu Long được phân loại là nghèo. Trong số nầy, 875,880 (5%) người nguyên ở chuẩn không nghèo nhưng rơi vào chuẩn nghèo vì phải trả tiền nằm bịnh viện bằng tiền túi.

Gần gấp đôi số người ở đồng bằng song Cửu Long (27%) báo cáo đã trải qua một cú sốc kinh tế hay môi trường trong 5 năm qua so với những người ở các khu vực khác (15%) (1). Các cú sốc nầy bao gồm giảm diện tích đất trồng trọt hoặc diện tích mặt nước; mất mùa liên quan đến hạn hán, lũ lụt và sâu bệnh; tăng chi phí sản xuất, giá bán sản phẩm giảm xuống bất thường; tử vong hoặc ốm đau của một người trong gia đình; và giảm thu nhập, thiếu việc làm hoặc mất việc.

Các kết quả tường tình ở trên có thể vẫn đang xảy ra trong năm 2019, đặc biệt là chỉ số dân nghèo và dân không nghèo rơi vào chuẩn nghèo vì về chi phí y tế thảm khốc. Các chỉ số nầy có thể gia tăng với các tác động môi trường trên sông Cửu Long trong những năm gần đây. Nhận xét nầy cũng có thể đúng với các chỉ số dân nghèo và dân trải nghiệm chi phí ý tế thảm khốc trên toàn đất nước trong những năm gần đây, với các hiểm hoại môi trường trên các vùng khác của đất nước, như vụ Formosa Hà Tĩnh và các vụ lũ lụt nghiêm trọng liên hệ đến tác động ấm lên toàn cầu.

Vậy thì đảng đã làm gì để cải thiện đời sống của dân ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long? Tại Cần Thơ, nước sông Hậu đã bị ô nhiễm cấp độ 2, rạch Sang Trắng Ô Môn ô nhiễm cấp độ 7 (2). Tại Long Hòa, huyện Phú Tân-An Giang, nồng độ dạng khí hoặc dạng lỏng của amoniac (NH3) vào mùa khô cao gấp 40 lần so với tiêu chuẩn môi trường (2). Việc khai thác cát hiện nay ở đồng bằng sông Cửu Long là như sau. Theo đánh giá của Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam, trong năm 2012, khối lượng khai thác là 28 triệu m3/năm, và theo Nghiên cứu của Quỹ Động Vật Hoang Dã Thế Giới (World Wildlife Fund) là 35 triệu m3/năm, gấp đôi số lượng cát từ thượng nguồn sông Mê Công đổ về (3).

Sông Hậu có lúc trong xanh như nước biển là một thực tế đang diễn ra bởi lượng phù sa từ thượng nguồn Mê Công về đồng bằng sông Cửu Long ngày càng ít. Song, phía sau thực trạng đó có thể là hiểm hoạ tan rã đồng bằng sông Cửu Long. Một chuyên gia độc lập nghiên cứu về sinh thái sông Cửu Long cho rằng, bản chất của Đồng bằng sông Cửu Long là được hình thành bằng phù sa lấn ra biển từ 6.000 năm trước (4). “Phù sa mất dần, lượng phù sa bồi đắp không đủ sức “lấn” ra biển thì tất yếu sẽ có một quá trình ngược lại là tan rã”. Các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Utrecht ở Hà Lan vừa cảnh báo, vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang phải đối mặt với nguy cơ bị chìm gần như hoàn toàn vào năm 2100 (5).

Ông Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nói rằng phát triển Đồng bằng sông Cửu Long phải theo hướng “thuận thiên” là chính (6). Nghị quyết số 120 của Chính phủ về Phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu, ban hành ngày 17-11-2017, liên quan tới gần 30 bộ, ngành và các tỉnh, thành vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Trong một hội nghị gần đầy bàn về việc triển khai nghị quyết nầy, ông Phúc nói “Chúng ta còn nhiều bất cập, chưa tập trung giải quyết, nếu thẳng thắn nhìn nhận thì còn nhiều hạn chế, yếu kém, cả trong xây dựng chính sách và triển khai thực hiện và đặc biệt là sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, giải quyết các vấn đề liên vùng, liên ngành” (7).
Tôi có ý kiến sau – Từ 73 năm qua, đảng lúc nào cũng độc quyền để ôm đồm mọi chuyện trong nước. Đảng hứa hẹn “hạnh phúc” nhưng trên thực tế dân thì nghèo đói và nhà nước thì bất lực. Tôi xin bầu xã hội dân sự với năng lực, kiến ​​thức, kỹ năng, và sáng tạo đứng ra lãnh đạo để giúp giải quyết vấn đề sống còn của đồng bằng sông Cửu Long.

Chúng ta có 12 năm để hành động về biến đổi khí hậu trước khi thế giới mà chúng ta biết sẽ mất hẳn (8). Như vậy có khẩn cấp không?

Tiến sĩ Phạm Đình Bá- đại học Toronto, Canada

Tài liệu:
1. Ahmed et al. Catastrophic healthcare expenditure and impoverishment in tropical deltas: evidence from the Mekong Delta region. International Journal for Equity in Health (2018) 17:53
2. http://www.nhandan.com.vn/khoahoc/khoa-hoc/item/12606402-.html
3. http://nhandan.com.vn/khoahoc/moi-truong/item/26726602-hop-tac-quan-ly-khai-thac-tram-tich-ben-vung-vung-dong-bang-song-cuu-long.html
4. https://thanhnien.vn/doi-song/nuoc-song-hau-bong-xanh-nhu-nuoc-bien-hiem-hoa-tan-ra-dbscl-703630.html
5. https://hanoimoi.com.vn/tin-tuc/Khoa-hoc/927361/vung-dong-bang-song-cuu-long-co-nguy-co-chim-hoan-toan-vao-nam-2100
6. https://www.thesaigontimes.vn/282912/tuong-thuat-truc-tiep-hoi-thao-sau-mot-nam-thuc-hien-nghi-quyet-120nq-cp-ve-dbscl.html
7. https://laodong.vn/xa-hoi/dong-bang-song-cuu-long-co-the-ngap-nang-hon-du-doan-666016.bld
8. https://www.independent.co.uk/voices/climate-change-ipcc-environment-paris-agreement-global-warming-a8573811.html

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s