Di ảnh của kế toán Sergei Magnitsky
Di ảnh của kế toán Sergei Magnitsky

Trên một số tài khoản cá nhân facebook, thời gian qua có kêu gọi lập các báo cáo vi phạm vấn đề nhân quyền của quan chức trong bộ máy cầm quyền tại Việt Nam. Báo cáo này sẽ gửi cho chính phủ Hoa Kỳ để quốc gia này tiến hành truất quyền nhập cảnh, phong tỏa tài khoản của các quan chức Việt Nam đó tại Mỹ.

Để tìm hiểu vấn đề này, từ Sài Gòn, luật sư Trần Thành cho biết theo ông thì đúng là Quốc Hội Hoa Kỳ thông qua Luật Magnitsky Toàn Cầu.

Về lý thuyết, Luật Chịu trách nhiệm về Nhân quyền Toàn cầu Magnitsky (tiếng Anh: Global Magnitsky Human Rights Accountability Act) được xây dựng trên cơ sở Luật Magnitsky, mở rộng chế tài với các cá nhân vi phạm nhân quyền trên toàn thế giới.

Theo đó, các cá nhân, quan chức ở các nước, kể cả Việt Nam, nếu bị liệt vào dạng vi phạm nhân quyền, sẽ có thể bị Hoa Kỳ hạn chế nhập cảnh, hoặc đóng băng tài sản. Luật nầy cũng áp dụng cho các cá nhân bị kết tội tham nhũng, biển thủ và một số tội danh khác. Chỉ có Tổng thống Mỹ là được trao quyền chấm dứt chế tài với một cá nhân nào đó với điều kiện phải báo cáo cho Quốc hội.

Tuy nhiên đến nay chưa thấy công bố về những tài liệu pháp lý liên quan đến các quy định, điều lệ, tiêu chuẩn và thủ tục thích ứng. Ví dụ như cần quy định rõ ràng về định nghĩa thế nào là vi phạm nghiêm trọng; những tiêu chuẩn để chứng minh sự liên can của giới chức chính quyền với hành vi đàn áp nhân quyền; những thể thức nhận diện thủ phạm để các toà lãnh sự Hoa Kỳ ngăn chặn nhập cảnh và, quan trọng không kém, để tránh chế tài lầm người; thủ tục trục xuất các thủ phạm hay thân nhân của họ nếu đã có mặt ở Hoa Kỳ,…

Như vậy sau niềm phấn khởi lúc ban đầu về Luật Chịu trách nhiệm về Nhân quyền Toàn cầu Magnitsky, câu hỏi lớn được đặt ra cho các người quan tâm đến nhân quyền và dân chủ ở Việt Nam là: Làm sao để khai dụng các biện pháp trừng phạt trong luật mới này đối với Việt Nam?

Trước tiên, để khai dụng luật chế tài của Hoa Kỳ, theo tìm hiểu của luật sư Trần Thành, một bản báo cáo vi phạm được khuyến cáo phải hội đủ hai yếu tố: (1) Xác minh lĩnh vực nhân quyền bị vi phạm và tính nghiêm trọng của sự vi phạm; (2) Xác định sự liên can của thủ phạm trực tiếp và các cấp cao hơn. Đây là những công việc khá phức hợp, đòi hỏi sự hoạt động mang tính tổ chức và kiến thức chuyên sâu trong từng lĩnh vực nhân quyền đặc thù.

Thực tế ở Việt Nam cho đến nay, các người đấu tranh cho nhân quyền từ trong nước có khuynh hướng hoạt động riêng lẻ. Một nếp nghĩ rất phổ quát là hễ nhiều người tụ lại thì đó là tổ chức, dễ vấp cáo buộc các tội danh hình sự từ chính quyền.

Khuynh hướng thứ hai của những người hoạt động ở trong nước là dàn trải — lĩnh vực nào cũng can dự vào, việc gì cũng có thể cho ý kiến — nhưng thiếu sự nghiên cứu, kỹ năng và kinh nghiệm chuyên sâu. Trong khi ấy, mỗi lĩnh vực nhân quyền đều là một rừng học mênh mông với nhiều ngõ ngách phức tạp. Chính điều đó dẫn tới một bản báo cáo về vi phạm nhân quyền nặng cảm tính, thiếu giá trị thuyết phục.

Đáng ngại là một số trang web tiếng Việt được quản trị từ nước ngoài thời gian qua có nhiều bài viết chưa rõ ràng về tham vấn pháp lý cho người đọc, đặc biệt là các vấn đề thuộc thẩm quyền hành pháp. Những trang web từ nước ngoài nếu như mong muốn hỗ trợ người đấu tranh về nhân quyền tại Việt Nam, thì cần hướng dẫn cụ thể việc pháp luật sẽ hành xử như thế nào trong các trường hợp được gọi là vi phạm nghiêm trọng; những tiêu chuẩn để chứng minh sự liên can của giới chức chính quyền với hành vi đàn áp nhân quyền; những thể thức nhận diện thủ phạm để các toà lãnh sự Hoa Kỳ ngăn chặn nhập cảnh và, quan trọng không kém, để tránh chế tài lầm người; thủ tục trục xuất các thủ phạm hay thân nhân của họ nếu đã có mặt ở Hoa Kỳ…

Phúc trình thường niên công bố vào đầu năm nay của Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ), cho thấy Việt Nam nằm trong số những nước kết án tù nhiều nhà báo trong bối cảnh có hơn 250 nhà báo bị bỏ tù trên toàn thế giới trong năm 2018.

Trong năm qua, các cấp tòa ở Việt Nam đã kết án tù 11 nhà báo, cao hơn số người bị kết án trong năm 2017. Theo thống kê của CPJ, vào năm 2017 có 10 nhà báo bị đưa vào sau song sắt của các nhà tù ở Việt Nam, và tất cả những người này đều bị kết án với cáo buộc ‘chống phá nhà nước’. Việt Nam đứng thứ 6 trên danh sách những nước kết án tù nhiều nhất đối với những người làm truyền thông trong năm qua.

Nguyễn Cao- Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s