Hình minh họa: Hội nhà báo độc lập Việt Nam, một trong những tổ chức báo chí tư nhân sớm nhất tại Việt Nam sau năm 1975
Hình minh họa: Hội nhà báo độc lập Việt Nam, một trong những tổ chức báo chí tư nhân sớm nhất tại Việt Nam sau năm 1975

“Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân”. (Điều 4.1, Luật Báo chí)

Báo chí là bình đẳng

Theo Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia, “Ngữ pháp tiếng Việt”. Nxb Khoa học Xã hội, 2002, trang 282–287: (1) Dấu chấm phẩy thường dùng để chỉ ranh giới giữa các vế trong câu ghép song song, nhất là khi giữa các vế có sự đối xứng về nghĩa, về cả hình thức. (2) Trong câu ghép song song mà vế sau có tác dụng bổ sung cho vế trước, cũng có thể dùng dấu chấm phẩy giữa hai vế. (3) Dấu chấm phẩy cũng có thể dùng để chỉ ranh giới giữa các yếu tố trong một liên hợp song song bao gồm những ngữ.

Như vậy, với cách dùng “dấu chấm phẩy” trong Điều 4.1 của Luật Báo chí, cho thấy có sự bình đẳng giữa báo chí thuộc tổ chức Đảng, của cơ quan Nhà nước, của tổ chức xã hội.

Cách hiểu này còn có căn cứ là tại Điều 13.1 “Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí và để báo chí phát huy đúng vai trò của mình”.

Từ cách nhìn giác độ “Sống làm việc, học tập theo Hiến pháp và pháp luật”, có thể khẳng định rằng rất có thể báo chí là “công cụ tuyên truyền, vũ khí tư tưởng quan trọng của Đảng”, song với các tổ chức chính trị – xã hội, xã hội – nghề nghiệp, diễn đàn của nhân dân thì báo chí đúng như những nội dung luật định tại Điều 4 và Điều 13 của Luật Báo chí.

Không cấm tư nhân làm báo?

Trong Luật Báo chí cũng không có quy định nào cấm tư nhân tham gia vào sản xuất báo chí. Vấn đề lâu nay là các văn bản dưới luật đã hạn chế quyền của tư nhân trong trực tiếp sản xuất báo chí. Điều này chắc chắn phải được sửa đổi trong bối cảnh Việt Nam đã có những cam kết với cộng đồng quốc tế về quyền con người, quyền tự do ngôn luận.

Đơn cử, Luật Báo chí, Điều 14 “Đối tượng được thành lập cơ quan báo chí” quy định như sau:

“1. Cơ quan của Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, tổ chức tôn giáo từ cấp tỉnh hoặc tương đương trở lên, hoạt động hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam được thành lập cơ quan báo chí.

2. Cơ sở giáo dục đại học theo quy định của Luật giáo dục đại học; tổ chức nghiên cứu khoa học, tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ được tổ chức dưới hình thức viện hàn lâm, viện theo quy định của Luật khoa học và công nghệ; bệnh viện cấp tỉnh hoặc tương đương trở lên được thành lập tạp chí khoa học”.

Như vậy mai này với việc thành lập các nghiệp đoàn độc lập theo cam kết của CPTPP, thì phải chăng Việt Nam sẽ chính thức có những ấn phẩm báo chí của tư nhân sẽ góp mặt ở thị trường báo chí Việt Nam?

Trong một hội nghị liên quan về thi hành Luật Báo chí, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, nói: “Trên thế giới có rất nhiều nước không có luật báo chí, nhưng lại quản lý báo chí rất nhiều mà vẫn đúng pháp luật. Thế giới đang thay đổi rất nhanh, đặc biệt là công nghệ và báo chí là một trong những lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp nhất. 15 năm trước khi làm luật không ai có thể tưởng tượng được ở bên này bán cầu có thể trò chuyện và nhìn thấy hình của người ở bên kia bán cầu. Vậy chúng ta sửa luật thì đã xem xét đến những vấn đề phát triển của truyền thông thế giới thế nào?”.

Có quyền kỳ vọng trên nền tảng của những chính sách cải cách thể chế phù hợp với các Hiệp định thương mại tự do (Free trade agreement, FTA) thế hệ mới [*], với Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương CPTPP, kỳ vọng trong tương lai gần quyền tự do ngôn luận thực sự không vấp phải sự cản trở hay định kiến nào.

Nguyễn Cao-Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam 

[*] “FTA thế hệ mới” là cụm từ để chỉ sự khác biệt với các FTA truyền thống mà Việt Nam đã tham gia, với phạm vi rộng hơn, nội dung vượt ra ngoài cam kết về thương mại, dịch vụ và đầu tư, nó bao gồm cả các thể chế, pháp lý trong các lĩnh vực môi trường, lao động, doanh nghiệp nhà nước, sở hữu trí tuệ, mua sắm chính phủ… Các FTA này khi có hiệu lực sẽ tác động rất mạnh tới thể chế của các bên liên quan.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s