Những vòng quay áo cơm.jpg
Ảnh: Xe lôi ở Châu Đốc, chiều muộn ngày 21-1-2019.

Hơn chục năm trước, nhiều tỉnh thành ở vùng đồng bằng sông Cửu Long bắt đầu cấm không cho xe lôi lưu thông trên một số tuyến đường. Vì lý do đó, hình ảnh chiếc xe lôi chỉ còn lay lắt trên phố phường một vài nơi.

Về quê dịp năm hết tết đến, chợt nhận ra thành phố Châu Đốc từng nổi danh thủ phủ xe lôi phục vụ du khách viếng Miễu Bà, giờ dường như đang thưa thớt hẳn; mặc dù cũng có vài người trẻ đang tham gia chạy xe lôi mưu sinh, như ở khu vực Miễu Bà Chúa Xứ.

Ngồi ngay bên lề đường chỗ đoạn bến phà Châu Giang, ông Hiếu chia sẻ nghề chạy xe lôi bây giờ ế lắm, phương tiện cá nhân hầu như ai cũng có hết. Quần quật suốt cả ngày chỉ mong kiếm được non 100 ngàn bạc là mừng rồi. Vất vả, thu nhập ít, ông chạy nợ mua được chiếc xe gắn máy chạy xe ôm.

Tưởng rằng đã thoát được nghề phu xe lôi vất vả, nào ngờ thằng con trai đầu bị bệnh, ông Hiếu phải cầm chiếc xe gắn máy để có tiền chữa bệnh cho con, rồi thuê lại chính chiếc xe lôi mà trước đây ông đã bán cho người khác tiếp tục cảnh phu xe để kiếm tiền trang trải cuộc sống, tiếp tục chữa bệnh cho con và còn phải lo đóng tiền lãi chiếc xe máy trong tiệm cầm đồ.

Cuộc đời ông Hiếu chưa bao giờ thoát khỏi vòng lẩn quẫn của cái nghèo. Và cũng bởi vì nghèo mà người vợ ông hết mực yêu thương chìu chuộng, đã lạnh lùng ra đi theo tiếng gọi khác đầy đủ, sung túc, bỏ lại cho ông 2 đứa con nhỏ thui thủi ở chốn quê.

Sống cảnh gà trống nuôi con, ông Hiếu lăn lóc chật vật khắp mọi nơi để làm thuê kiếm sống. Cuộc đời đã cho người phu xe này rút ra một kết luận cay đắng rằng các cô gái miền Tây đi làm – kể cả chấp nhận làm cái nghề mà người đời thương cho rằng “tận đáy xã hội” – khắp mọi miền đất nước chỉ vì họ quá ngán ngẩm cánh sống nghèo khổ. Đa số họ đều không có điều kiện được học đến nơi đến chốn và lắm lúc cạn nghĩ, vợ ông trước đây cũng nằm trong số này.

Ông Khải – bạn của Hiếu, nhà ở dưới Vĩnh Thạnh Trung (huyện Châu Phú), nhưng ngày nào cũng lên chợ Châu Đốc đạp xe lôi. Ông Khải nói chỉ kéo khoảng dăm năm nữa rồi về nghỉ, chăn nuôi cá, ếch ở ao nhà chứ không đi nghề này nữa bởi các con ông sắp trưởng thành hết rồi. Đứa con gái lớn đã lên Long Xuyên làm công nhân được nửa năm, cũng bắt đầu có tiền dành dụm gửi về cho cha mẹ. Bây giờ, cả nhà chỉ tập trung nuôi cậu con trai út đang học đại học trên Sài Gòn. Khi nào con trai ra trường và đi làm, ông sẽ bỏ nghề đạp xe lôi.

21.1 những vòng quay áo cơm - Ảnh (6)
Ảnh: Xe lôi ở Châu Đốc, chiều muộn ngày 21-1-2019.

Ông Lê Văn Manh, người từng giữ chức Nghiệp đoàn phó xe lôi đạp Châu Đốc kể hồi đầu những năm 2000, một khách Tây theo tour đến Châu Đốc, khi đi xe lôi, công ty chỉ trả 9.000 đồng/khách. Trong khi đó, mỗi chiếc xe lôi đạp, khách Tây chỉ đi một người, nên thu nhập của anh em quá thấp, để đủ sống phải là 30.000 đồng/người/chuyến.

21.1 những vòng quay áo cơm - Ảnh (4)
Ảnh: Xe lôi ở Châu Đốc, chiều muộn ngày 21-1-2019.

Những tuần lễ chộn rộn cuối năm, giới xe lôi đạp ở Châu Đốc lo o bế lại “cần câu cơm” vì mùa tết kéo dài đến tháng tư âm lịch là đắt khách hành hương từ khắp nơi tìm về dự Vía Bà Chúa Xứ.

Có hai câu chuyện hay được “dân xe vua” (tên gọi khác của xe lôi đạp) kể theo cách tếu táo của dân miền Tây về giấc mơ đổi đời:

Lâm Ngọc Khuân trước đây là một thanh niên lái xe lôi tuyến Trà Cuông – Sóc Trăng với gần 30 cây số. Sau khi rời quê Trà Cuông ở xã Thạnh Qưới, của huyện Mỹ Xuyên (Sóc Trăng) về thành phố Sóc Trăng lập nghiệp, ông Khuân lái xe lôi thời gian ngắn rồi kinh doanh bột mì, xăng dầu, xe gắn máy trước khi chuyển qua mở công ty thủy sản.

Vào năm 1991, tình hình khan hiếm nhiên liệu giúp ông Khuân ăn nên làm ra. Vài năm sau đó miền Tây bước vào thời hoàng kim của tôm sú. Quê hương Trà Cuông của ông Khuân cũng xuất hiện mô hình “con tôm ôm cây lúa” giúp nông dân khá giả. Gặp thời vận, ông Khuân trở thành đại gia ngành thủy sản đình đám. Vài năm sau, kinh tế nước nhà đi xuống, ông Khuân phải bỏ trốn biệt xứ, và nghe đâu đang ở tận quận Cam bên xứ California.

Câu chuyện thứ hai là một giả định… cười ra nước mắt. Tại một cuộc họp về… cấm xe lôi ở Châu Đốc. Ông nhà nước than phiền xe lôi làm mất vẻ mỹ quan đô thị, rối rắm hệ thống giao thông, trật tự công cộng quá đi, quê mùa, nhếch nhác quá đi. Những thành phố khác như anh Sài Gòn, hay xa mút chân trời như anh Cà Mau cũng cấm xe lôi, xe vua, xe ba gác rồi. Bề thế, hoành tráng nhất miền Tây Nam Bộ như Cần Thơ cũng cấm xe lôi từ lâu lắm…

Cuộc họp bàn này may mắn là “mở rộng dân chủ”. Ý kiến anh Nguyễn Văn A, thợ mộc ở phường X: tui không thích cấm xe lôi vì tui không thể mua tấm ván ép mà phải gọi điện thuê nguyên chiếc xe tải dù nhỏ nhưng giá thuê sẽ không nhỏ chút nào… Ý kiến của chị Trần Thị B, bán quán cơm bình dân nổi tiếng ở đường Danh Nhân: Rồi tui chở rau củ, thịt thà từ chợ về nhà bằng gì hả trời?

Ý kiến của chú Lý Hoàng C, nuôi heo trong hẻm Cây Lứt: Mấy ông tính sao chớ, không lẽ tui kêu taxi chở cám hả trời? Mà, hẻm nhà tui hẹp đến nỗi gặp mấy người bụng bự giữa đường còn ngại, làm sao xe nào vô được đây?

Ý kiến của bé Mén, học lớp 4 trường Anh Hùng Dân Tộc: con thích xe lôi vì đi xe lôi từ nhà tới trường chỉ tốn có một ngàn đồng, con còn dư lại một ngàn để mua… cà rem.

21.1 những vòng quay áo cơm - Ảnh (3)
Ảnh: Xe lôi ở Châu Đốc, chiều muộn ngày 21-1-2019.

Bác tài xe lôi như ông Khải, ông Hiếu thì không nói nhiều, từ đầu tới cuối buổi ngồi se cái nón bạc màu trong tay, trên khuôn mặt cháy nắng đen đúa buồn lo rối bời. Tơi tả trong lòng là học phí cho con trẻ, là thuốc thang cho mẹ già, là người vợ đang oằn mình tảo tần với gánh chè, gánh cháo. Mấy ông nghẹn lời hỏi: “rồi tụi tui biết sống bằng gì?”.

 

Người viết bài này ngẩm nghĩ, giả sử, có cuộc họp đó, thì anh thư ký sức mấy mà ghi vào biên bản cái giọng nói run rẩy, chua xót, lo âu, hẫng hụt của ông xe lôi. Làm sao, có ngôn ngữ nào (mà anh biên bản thì rất hạn chế ngôn ngữ cuộc đời, khả năng diễn đạt hành chánh anh có, ngôn từ kêu, sáo, tha thướt trên đầu cây ngọn cỏ anh có, nhưng chúng không thể gắn vào miệng dân đen) để nói lên cái cảm giác đau ứa ra khi ngồi để người ta bàn tán, định đoạt công việc, chén cơm, manh áo, sinh mạng của người thân mình, tương lai của con mình.

Người bênh vực thì ai cũng có tình có lý nhưng miệng không thép không gang. Người có quyền quyết định thì khăng khăng chữ “Cấm!”.

Thôi xa xôi làm gì. Ở tận trung ương, vẫn hay nói “có Đảng và Nhà nước” lo toan hết rồi mà…

21.1 những vòng quay áo cơm - Ảnh (1)
Ảnh: Xe lôi ở Châu Đốc, chiều muộn ngày 21-1-2019.

Châu Đốc, những tuần cuối của Tháng Chạp, Mậu Tuất

 

Bài và ẢnhNam Phương

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s