Untitled.png

Đầu giờ chiều ngày 16-1, nhiều trang facebook cá nhân của một số luật sư, nhà báo đang tham gia trong nhóm truyền thông về vụ chính quyền cưỡng chiếm nhà cửa, đất đai của bà con khu vườn rau Lộc Hưng, đã bị tấn công dạng thức ‘tạm khóa chờ xác minh’.

Thâu tóm quyền lực

Hàng loạt nick mạo danh các luật sư, nhà báo đã ồ ạt gửi lệnh ‘kết bạn’. Tuy nhiên khác với nhiều đợt tấn công tương tự ở năm ngoái, trong lần này, việc khôi phục lại các trang facebook cá nhân nói trên khá nhanh. Một số bài báo, hình ảnh về chứng cứ pháp lý xác lập hành vi sai trái trong vụ chính quyền quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh đập phá nhà cửa cư dân khu vườn rau Lộc Hưng, cũng được phía facebook ‘trả’ lại cho các chủ nhân trang facebook. Đây là một động thái lạ, khi Luật An ninh mạng có hiệu lực thi hành được hơn nửa tháng qua.

Ở Việt Nam, cả 3 quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp gần như được xem là một, khi Điều 4, Hiến pháp 2013 nói rằng đảng cộng sản Việt Nam “là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội”.

Về báo chí – một quyền lực thứ tư, thì như lời kể của nhà văn Đào Hiếu, thuở sinh tiền, tổng biên tập báo Công an thành phố Hồ Chí Minh, ông Huỳnh Bá Thành từng than vãn trong cuộc họp giao ban ở tòa soạn của ông: “Thời chế độ cũ, báo chí Sài Gòn phần lớn là đối lập. chính bản thân tôi thường vẽ tranh châm biếm ông Thiệu và gọi ông ta là Sáu Thẹo mà họ cứ cười. Bây giờ tất cả các báo đều của Đảng. Nhà báo chúng tôi ai cũng theo Đảng, nịnh Đảng muốn chết vậy mà hở một chút là phê bình kiểm điểm…”.

“Một người khác là nhà thơ châm biếm nổi tiếng, cũng là đảng viên, gốc sinh viên tranh đấu, từng là cán bộ có cỡ của một tờ báo lớn của thành phố Hồ Chí Minh, bữa kia anh nhậu với tôi, kể: – Có thằng nhà báo Pháp gặp tao, nó hỏi: “Việt Nam hiện nay có mấy tờ báo và tạp chí?”. Tao đáp: “Có chừng 700”. “Ô, thế thì báo chí Việt Nam thật là phong phú”. Tao nói: “Coi vậy mà không phải vậy. Vì có 700 tờ báo nhưng chỉ có một ông tổng biên tập”. Thằng Tây nó cười gần chết”. Nhà văn Đào Hiếu nhớ lại.

Như vậy xem ra cả 4 quyền lực quen thuộc trong một xã hội tự do đều thuộc quyền của đảng cộng sản Việt Nam. Giờ đây, bằng Luật An ninh mạng và qua đợt ‘tấn công’ diễn ra ồ ạt nhắm đến hàng loạt tài khoản cá nhân của luật sư, nhà báo đang vạch trần những sai phạm của chính quyền trong vụ đập phá nhà cửa cư dân khu vườn rau Lộc Hưng, cho thấy quyền lực thứ năm đang bị đe dọa thâu tóm nốt.

Manh nha quyền lực thứ sáu…

Nếu nói báo chí là quyền lực thứ tư sau lập pháp, hành pháp và tư pháp, thì có lẽ mạng xã hội chính là quyền lực thứ năm. Chỉ cần sở hữu một tài khoản miễn phí trên mạng xã hội phổ biến ở Việt Nam như facebook, google là mỗi người dân có thể là một nhà báo với sức mạnh chuyển tải tất cả mọi tin tức bằng chữ viết, lời nói, hình ảnh, video trực tiếp ngay tại nơi đang diễn ra sự việc.

Hàng ngàn tiếng nói thương tâm của những người yếu thế, thiệt thòi đã được xã hội lắng nghe, và khơi dậy cả một phong trào từ thiện, cho đến phản kháng bất tuân dân sự khi nhìn thấy được các hoàn cảnh khốn cùng đâu đó trong xã hội, với nguyên nhân đến từ các phe nhóm quan chức lũng đoạn.

Lẽ ấy nên dễ hiểu là hệ thống công quyền Việt Nam đang tìm đủ mọi cách để vô hiệu hóa “đệ ngũ quyền”. Song khác với rất nhiều quốc gia trên toàn cầu, nhiều nhà quan sát chính trị nói rằng dường như Việt Nam có thêm “đệ lục quyền”; tức quyền lực của những cá nhân giàu nứt đố đổ vách, có thể xoay chuyển hoạt động của hệ thống công quyền, kiểm soát “đệ tứ quyền”, chi phối “đệ ngũ quyền” thông qua sự hỗ trợ của cả hệ thống công quyền lẫn một số blogger, facebooker nổi tiếng.

Chính điều này lý giải vì sao cứ mỗi lần chuẩn bị đại hội đảng, hay cơ cấu nhân sự trong bộ máy chính phủ, là lập tức xuất hiện rất nhiều trang mạng xã hội dáng dấp báo ‘lề trái’, chuyên phanh phui chuyện hậu trường mà thực hay hư là điều không dễ kiểm chứng.

Vấn đề đặt ra là nếu mai này thành lập những nghiệp đoàn vì quyền tự do ngôn luận, quyền được biết của người dân…, thì liệu có phương thức nào để bảo vệ những nhà báo công dân một cách hữu hiệu trước đủ mọi kiểu tấn công như vụ ‘tạm khóa’, ‘mạo danh’ các tài khoản facebook cá nhân của luật sư, nhà báo diễn ra vào chiều 16-1 như đã nói ở phần đầu bài viết?

Đó là chưa kể chuyện ‘quyền lực thứ sáu’ từ những doanh nghiệp cá mập với sức mạnh tài chánh, họ sẽ tạo luồng dư luận hư ảo khiến người dân dễ hoang mang, nhầm lẫn…

Sức mạnh liên kết của nghiệp đoàn độc lập

Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, Điểm a Khoản 1 Điều 19.3 của Hiệp định có quy định về vấn đề liên quan câu hỏi đặt ra ở trên như sau: “Article 19.3: Labour Rights. 1. Each Party shall adopt and maintain in its statutes and regulations, and practices thereunder, the following rights as stated in the ILO Declaration3, 4: (a) freedom of association and the effective recognition of the right to collective bargaining”. Theo đó, mỗi thành viên tham gia Hiệp định này sẽ được quyền “tự do nghiệp đoàn”. Các nghiệp đoàn này được quyền liên kết không chỉ trong phạm vi quốc gia, mà còn là với các tổ chức quốc tế.

Trong thời gian chờ đợi nhà nước Việt Nam ban hành các văn bản pháp luật liên quan thỏa thuận về công đoàn/ nghiệp đoàn độc lập đã thỏa thuận trong nội dung CPTPP, từ hiến định ở Điều 17 và Điều 18, Hiến pháp 2013 [*] về quyền của người Việt Nam đang định cư ở nước ngoài, thiết nghĩ những tổ chức xã hội dân sự đang hình thành như Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam (https://nghiepdoanbaochi.org) cần được sự hỗ trợ của cộng đồng người Việt tại nước ngoài, trong bước đi nhanh hơn nữa ở việc xác lập các mối liên kết với những tổ chức truyền thông quốc tế, qua đó tạo tiền đề cho việc liên kết với các nghiệp đoàn dân sự thành lập trong nước thời gian tới đây.

Nguyễn Cao

Chú thích:

Hiến pháp 2013.

Điều 17.

  1. Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là người có quốc tịch Việt Nam.
  2. Công dân Việt Nam không thể bị trục xuất, giao nộp cho nhà nước khác.
  3. Công dân Việt Nam ở nước ngoài được Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bảo hộ.

Điều 18.

  1. Người Việt Nam định cư ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam.
  2. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khuyến khích và tạo điều kiện để người Việt Nam định cư ở nước ngoài giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, giữ quan hệ gắn bó với gia đình và quê hương, góp phần xây dựng quê hương, đất nước.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s