5-2_wjro
Chợ Bến Thành trước năm 1975

Để có được một ấn phẩm báo chí bày bán ngoài sạp, gồm nhiều bộ phận chuyên môn khác biệt nhau, từ phóng viên tác nghiệp, biên tập viên nội dung, hình ảnh, nhân viên hành chánh, giám đốc sáng tạo, ban thư ký, họa sĩ trình bày, cho đến nhân viên in ấn, đọc bông, sửa lỗi cho tới phát hành… Dĩ nhiên trên hết là tổng biên tập, phó tổng biên tập chịu trách nhiệm điều hành chung.

Như vậy nếu mai này Nhà nước Việt Nam thực thi cam kết về quyền tự do thành lập công đoàn/ nghiệp đoàn độc lập, thì phải chăng sẽ có nhiều tổ chức nghiệp đoàn khác nhau dành cho người lao động trong cùng một tòa soạn?

Sở dĩ đặt vấn đề như vậy, vì Luật Báo chí đã giới hạn về “chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của báo chí”, như sau (*):

“1. Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân.

Báo chí có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: a) Thông tin trung thực về tình hình đất nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nướcvà của Nhân dân; b) Tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thành tựu của đất nước và thế giới theo tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu văn hóa lành mạnh của Nhân dân, bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa;

c) Phản ánh và hướng dẫn dư luận xã hội; làm diễn đàn thực hiện quyền tự do ngôn luận của Nhân dân; d) Phát hiện, nêu gương người tốt, việc tốt, nhân tố mới, điển hình tiên tiến; đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật và các hiện tượng tiêu cực trong xã hội; đ) Góp phần giữ gìn sự trong sáng và phát triển tiếng Việt, tiếng của các dân tộc thiểu số Việt Nam; e) Mở rộng sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nước và các dân tộc, tham gia vào sự nghiệp của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, hữu nghị, hợp tác, phát triển bền vững”.

Như vậy, với yêu cầu “là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp”, sẽ có một nghiệp đoàn độc lập của những người làm báo tuân thủ theo đúng định hướng tuyên truyền của Đảng và Nhà nước. Các thông tin mà nhóm nhà báo này tác nghiệp chịu sự giới hạn của yêu cầu “phù hợp với lợi ích của đất nước”; mà lợi ích này cụ thể ra sao thì tùy thuộc vào định hướng tuyên truyền của cơ quan Tuyên giáo.

Người đứng đầu nghiệp đoàn độc lập đó của báo chí tuyên giáo Đảng, chắc chắn phải là đảng viên đảng cộng sản Việt Nam.

Với nhóm phóng viên chuyên trách trang chuyển tải ý kiến của người dân, có thể lập – giả định có tên nghiệp đoàn báo chí độc lập nhân dân. Cả hai tổ chức nghiệp đoàn này cùng dung hòa trong hoạt động ở môi trường báo chí, và chấp nhận những thành viên đồng thời tham gia cả hai nhóm.

Đây chính là điều cần sự điều chỉnh thích hợp của pháp luật để bảo đảm quyền lợi chính trị của cả hai nhóm nghiệp đoàn “đảng – không đảng”. Cụ thể, Luật Báo chí cần bỏ Điều 8 “Hội nhà báo”. Nội dung của điều luật này như sau: “1. Hội Nhà báo Việt Nam là tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật về hội.

Hội Nhà báo Việt Nam có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: a) Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên; b) Ban hành và tổ chức thực hiện quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo; c) Tham gia ý kiến xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển báo chí, văn bản quy phạm pháp luật về báo chí; d) Tham gia thẩm định sản phẩm báo chí khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; đ) Bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp và nghiệp vụ báo chí cho hội viên; e) Phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước tuyên truyền, phổ biến pháp luật về báo chí; g) Tham gia giám sát việc tuân theo pháp luật về báo chí; thực hiện các hoạt động hợp tác quốc tế theo quy định của pháp luật; h) Tổ chức giải báo chí để tôn vinh những tác giả, nhóm tác giả có tác phẩm báo chí chất lượng cao, có hiệu quả xã hội tích cực”.

Bỏ điều luật kể trên còn vì Điều 1, Luật Báo chí đã ghi phạm vi điều chỉnh là quy định về quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân; tổ chức và hoạt động báo chí; quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia và có liên quan đến hoạt động báo chí; quản lý nhà nước về báo chí.

Như vậy, tổ chức hội, hiệp hội, nghiệp đoàn nghề nghiệp phải được sự điều chỉnh của pháp luật tương ưng về quyền tự do thành lập hội được quy định tại Điều 25, Hiến pháp 2013: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình”.

Từ góc nhìn pháp lý nói trên, có lẽ đã đến lúc tổ chức Nghiệp đoàn Báo chí Việt Nam https://nghiepdoanbaochi.org, (**) bước sang giai đoạn xúc tiến thành lập các nội dung cụ thể trong bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của giới phóng viên, thiết kế – trình bày, phát hành, cộng tác viên báo chí tự do nằm trong phạm vi được Luật Báo chí Việt Nam bảo vệ.

Phạm vi đó theo Luật Báo chí là hoạt động sáng tạo tác phẩm báo chí, sản phẩm báo chí, sản phẩm thông tin có tính chất báo chí; cung cấp thông tin và phản hồi thông tin cho báo chí; cải chính thông tin trên báo chí; xuất bản, in, phát hành báo in; truyền dẫn báo điện tử và truyền dẫn, phát sóng báo nói, báo hình.

Ngoài ra các nhà báo công dân thể hiện qua các bản tin trên trang mạng xã hội thông dụng tại Việt Nam như facebook, youtube,… cùng đội ngũ tiếp thị báo chí, những người bán báo, chủ sạp báo, các công ty truyền thông, quảng cáo cũng cần được mời gọi là thành viên của Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam https://nghiepdoanbaochi.org.

Nguyễn Cao

Chú thích:

(*) Toàn văn Luật Báo chí tại https://mic.gov.vn/Pages/VanBan/13655/103_2016_QH13.html

(**) Giá trị, Tầm nhìn & Sứ mệnh của Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam: https://nghiepdoanbaochi.org/contact/

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s