Nhà báo Chu Vĩnh Hải

Để bảo vệ việc xây dựng nhà hát giao hưởng, nhạc và nhạc kịch Thủ Thiêm, ca sĩ Anh Quân ở Hà Nội cho rằng, nhà hát này cần thiết vì nó đáp ứng nhu cầu của tầng lớp tinh hoa, quý tộc ở Việt Nam. Hãy đi sâu vào vấn đề tinh hoa, và quý tộc ở Việt Nam.

43880174_1926396984141043_5341433762683027456_n.jpg

Tiêu chí thế nào là tinh hoa và quý tộc chưa được Việt Nam minh định, nhưng thói quen lười suy nghĩ đã khiến nhiều người Việt Nam hiểu rằng, tinh hoa là những người có học vấn cao và có địa vị, quý tộc là những người giàu có.

Nếu hiểu theo cách này, Việt Nam thời phong kiến không có tầng lớp tinh hoa khi các ông đồ chỉ quanh quẩn trong thi ca ngắn ngủn, không có những tác phẩm văn xuôi dài và chất chứa trí tuệ, không được tiếp xúc với văn minh Châu Âu thiên về lí trí và thực nghiệm. Cũng trong thời phong kiến, Việt Nam không có tầng lớp quý tộc mà chỉ có tầng lớp địa chủ có tích lũy tài sản nhỏ bé, chỉ có tầng lớp hoàng gia lười biếng và ăn bám.

Khi nước Pháp đổ bộ vào Việt Nam, Việt Nam bắt đầu hình thành tầng lớp tinh hoa và bắt đầu có tinh thần quý tộc. Nhưng, xô viết Nghệ -Tĩnh với phương châm “Trí- Phú- Địa- Hào đào tận gốc trốc tận rễ” đã giáng những đòn chí tử vào cái tốt vừa mới manh nha. Sau khi người cộng sản lên cầm quyền, tầng lớp tinh hoa đã bỏ nước ra đi, chỉ còn những người có học và hèn nhát ở lại để tụng ca cường quyền nhằm tìm kiếm sự an thân. Còn tầng lớp quý tộc? Không hề có, chỉ có tầng lớp nhà giàu miệt mài kiếm tiền cho mình mà quyên đi trách nhiệm với cộng đồng đang vật vã trong đói nghèo và bất hạnh.

Khi chưa xóa bỏ được tầng lớp bần nông, Việt Nam không thể có tầng lớp quý tộc.
Khi chưa xóa bỏ được tầng lớp lưu manh hiện diện khắp nơi trên cả nước, Việt Nam không thể có tầng lớp tinh hoa.

Bởi vì, quý tộc sinh ra là để xóa tan tầng lớp bần cố nông, tinh hoa nảy sinh để tiễn đưa lưu manh về địa ngục. Nhưng, đất nước Việt Nam có một số phận đau đớn kỳ lạ trong thế 21: bần cố nông và lưu manh lên ngôi, trong khi tinh hoa và quý tộc vẫn cứ vật vờ đâu đó. Tại sao? Hãy hỏi những người điều hành và quản trị đất nước. Và đừng quên rằng, một chế độ tốt có thể làm người xấu thành người tốt, và một chế độ xấu làm người tốt thành người xấu.

Theo quan niệm của người Châu Âu, tinh hoa và quý tộc không phải là những người có học và có nhiều tài sản mà chính là những người có các phẩm chất vượt trội: thành tín- đạo nghĩa- ý thức trách nhiệm. Các phẩm chất này góp phần thúc đẩy văn minh nhân loại phát triển.

Tinh hoa và quý tộc là sự thể hiện, là thước đo về ý thức tự kỷ luật, khắc kỷ, dâng hiến bản thân phục vụ quốc gia. Hoàng tử William và Hoàng tử Harry của Anh có thể xem là dẫn chứng điển hình của tinh hoa và quý tộc.

Hoàng gia Anh đã gửi họ vào học tại Học viện quân sự. Sau khi tốt nghiệp, Hoàng tử Harry bị đưa tới tiền tuyến tại Afghanistan để tham gia chiến đấu. Dù Hoàng gia Anh hiểu rõ vai trò quan trọng của Hoàng tử Harry, cũng nhận thức được sự nguy hiểm của tiền tuyến, nhưng họ càng hiểu rằng tinh thần hy sinh quên mình phụng sự quốc gia là nghĩa vụ thiêng liêng của quý tộc.

Có một câu chuyện nổi tiếng trong thời Thế chiến thứ Hai, khi đó Quốc vương Anh Edward đi thị sát tại một khu nhà ổ chuột ở London, ông đứng trước cửa một ngôi nhà xiêu vẹo hỏi bà cụ trong nhà: “Xin hỏi tôi có thể vào nhà được không?” Có thể thấy, tinh thần tôn trọng người khác, cho dù đó là người sống ở tầng đáy của xã hội, chính là tinh hoa và quý tộc.

Truyền thống tinh hoa và quý tộc này vẫn được giữ lại trong giới chính trị Tây phương hiện đại. Ví dụ trong chiến tranh giữa miền Nam và miền Bắc nước Mỹ, trước tình cảnh quân miền Nam sắp thất bại, có người đề nghị đưa quân ẩn mình trong các nhà dân, vào trong vùng rừng núi để dùng chiến thuật đánh du kích nhưng tướng Robert E. Lee chỉ huy tối cao quân miền Nam tại thời điểm đó đã không đồng ý, ông nói: “Chiến tranh là nghiệp của người lính, là nhiệm vụ của chúng ta, không được đẩy trách nhiệm này vào người dân vô tội. Cho dù ta là tướng bại trận cũng không thể dùng cách này, nếu phải dùng sinh mạng của mình để đổi lấy bình an cho bách tính miền Nam thì ta thà lựa chọn trở hành tội phạm chiến tranh và chịu hành quyết còn hơn”.

Người phương Tây có quy tắc bất thành văn: khi một con tàu gặp nguy cơ bị đắm chìm thì thuyền trưởng phải là người cuối cùng rời khỏi tàu, hoặc thuyền trưởng phải lựa chọn bị chìm theo cùng con tàu, đây cũng chính là tinh thần gánh vác trách nhiệm thừa kế từ tinh hoa- quý tộc còn lưu giữ lại. Trong phim Titanic, trong lúc con tàu đang chìm, vị thuyền trưởng đã đi vào phòng của mình lựa chọn cùng chìm theo tàu, đây cũng chính là tinh thần gánh trách nhiệm.

Thế đó, tinh hoa và quý tộc đích xác là tinh thần và trách nhiệm đối với một người, nhiều người, cộng đồng và đất nước, hay nói cách khác, tinh hoa và quý tộc không được xác định bằng các kiến thức và sản phẩm trí tuệ, các tài sản mà họ có.

Hỡi những người “tinh hoa và quý tộc” Việt Nam, các người đã bao giờ có tinh thần tinh hoa và quý tộc chưa?

Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả, không nhất thiết thể hiện quan điểm của Nghiệp đoàn báo chí Việt Nam

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s